GÜNDEM - 09 Ocak 2025 Perşembe 09:45

Dr. Mehmet Turan Çağlar: “Suriye’nin geleceği kimlik ve istikrar üzerine kurulacak”

A
A
A
Dr. Mehmet Turan Çağlar: “Suriye’nin geleceği kimlik ve istikrar üzerine kurulacak”

Ortadoğu Uzmanı Dr. Mehmet Turan Çağlar, Suriye ve Afganistan’ın siyasi ve sosyolojik dinamiklerini karşılaştırarak, “Suriye’nin tarihsî ve entelektüel birikimi, Batı ile ilişkileri ve heterojen yapısı, gelecekteki siyasi dönüşüm sürecini belirleyecek kritik unsurlar olarak öne çıkıyor” dedi.


Altınbaş Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi ve Ortadoğu Uzmanı Dr. Mehmet Turan Çağlar, Suriye ve Afganistan’ın siyasi ve sosyolojik dinamiklerini karşılaştırarak iki ülkenin benzer ve ayrışan yönlerini değerlendirdi. Çağlar, Afganistan’daki merkezi otorite eksikliği ve kabile bağlarının ön planda olduğu yapı ile Suriye’nin farklı bir toplumsal dokuya sahip olduğunu belirterek, “Suriye’nin tarihî ve entelektüel birikimi, Batı ile ilişkileri ve heterojen yapısı, gelecekteki siyasi dönüşüm sürecini belirleyecek kritik unsurlar olarak öne çıkıyor” dedi.



“Suriye’deki temel mesele, rekabet halindeki Suriye kimlikleri”


Afganistan’da ulusal kimliğin güçsüz olduğuna, kabile ve aile bağlarının kimlik tanımında baskın olduğuna dikkat çekti. Buna karşın Suriye’de bir “üst Suriye kimliği” tartışmasının devam ettiğini ifade ederek, şu değerlendirmelerde bulundu:


“Suriye’deki temel mesele, rekabet halindeki Suriye kimlikleridir. Esad yönetimi bir kimlik tanımlarken, iktidara talip olan yeni aktörler farklı bir kimlik oluşturma çabasında. Bu durum, anayasa yazım sürecinde farklı kimliklerin nasıl entegre edileceği veya dışlanacağı gibi kritik soruları gündeme getiriyor. Afganistan’da ise yerel kimliklerin baskın olması, merkezi bir Afgan kimliğinin oluşmasını zorlaştırıyor. Fakat Suriye’de güç boşluğu olduğu sürece yani merkezi otorite sağlanmadığı sürece radikal gruplar oradaki varlıklarını koruyacaklardır. O yüzden Afganistan’a benzetilebilir.”



Lübnan ve Irak örnekleri daha yakın


Dr. Çağlar, Suriye’nin gelecekte Afganistan’dan ziyade Lübnan veya Irak gibi bir yapıya evrilebileceğini belirterek, “Irak’ta Şii, Sünni ve Kürtler arasında kimlik tartışmaları sürerken Lübnan’da farklı mezhep ve dini grupların anayasal olarak korunması, ancak ortak bir Lübnan kimliğinin inşa edilememesi, bu iki ülkeyi Suriye için daha yakın örnekler haline getiriyor” dedi.



Radikal grupların rolü


Suriye’de radikal grupların varlığına da dikkat çeken Çağlar, bu grupların güç boşluğu sürdükçe varlıklarını devam ettirebileceklerini belirtti. Ancak, Suriye’de uluslararası koalisyonların IŞİD’e karşı başarılı operasyonlar düzenlediğini hatırlattı. Çağlar, Afganistan’daki gibi bir dağlık coğrafya yerine, daha kolay askeri müdahalelere açık bir coğrafi yapının olduğunu vurguladı.



Anayasal sürecin zorluğu


Anayasa yazım sürecinin ise uzun ve karmaşık bir süreç olacağını ifade eden Çağlar, 2011’den beri gündemde olan yeni anayasa tartışmalarının Esad yönetiminin devrilmesiyle hız kazanabileceğini belirtti. Suriye’nin işe sıfırdan başlamadığını hatırlatarak şu değerlendirmeleri yaptı:


“HTŞ veya şu anki yönetime talip olan güçlerin sıfırdan başlama gibi bir niyetleri yok. O yüzden devlet yapılarını korumaya çalışıyorlar. Bir kaosa sürüklenmek istemiyorlar. Eski yönetimden kalan devlet yapılarını yok etmek veya siyasi figürleri hemen cezalandırmak, yaptıklarının bedelini ödetmek gibi aceleci bir tavırları yok.”


Temkinli davranarak yumuşak bir geçiş hedeflediklerini söyleyen Çağlar, "Bir Suriyeli üst kimliği var ama aynı zamanda ülke içerisinde çok farklı sosyolojiler var. Yani Rakka’nın kırsalındaki Suriyeli ile Lazkiye’de yaşayan Suriyeli veya Şam’da yaşayan bir Suriyeli arasında çok ciddi farklılıklar var. Üst kimliğin inşası hem anayasal hem de siyasal açıdan zaman alacak ve zorlayıcı olacaktır” tespitinde bulundu. Bu siyasi tartışmaların siyasi müzakerelerle çözülememesi durumunu da değerlendiren Çağlar, “Olay başka bir yere gider ama şimdiye kadar dikkatli ilerlediler gibi gözüküyor. Fakat sürecin farklı taraflarını rahatsız edecek her adım geriye dönüş veya kötüleşmeye yol açabilir” uyarısında bulundu.


Bunlar Da İlginizi Çekebilir
İstanbul Ziraat Türkiye Kupası: Kasımpaşa: 0 - Fenerbahçe: 3 (İlk yarı) Ziraat Türkiye Kupası B Grubu ilk haftasında Kasımpaşa evinde Fenerbahçe ile karşılaşıyor. Müsabakanın ilk yarısını sarı-lacivertliler 3-0 önde tamamladı. Maçtan dakikalar (İlk yarı) 2. dakikada İrfan Can Kahveci’nin ara pasında sağ taraftan defansın arkasına sarkan Cenk Tosun topla buluştu. Cenk’in ceza sahası içi sağ tarafından ortasında Youssef En-Nesyri kafa vuruşuyla meşin yuvarlağı ağlara gönderdi. 0-1 7. dakikada İrfan Can Kahveci’nin sol kanattan ortasında ceza sahası içinde Cenk Tosun’un kafa vuruşunda kaleci Ali Emre Yanar meşin yuvarlağı çeldi. 27. dakikada İrfan Can Kahveci’nin sağ kanattan kullandığı serbest vuruşta ceza sahası içinde savunmadan seken topu arka direkte bulunan Mert Müldür, Yusuf Akçiçek’e indirdi. Kale önünde topla buluşan Yusuf’un kontrol ettikten sonra yaptığı vuruşta meşin yuvarlak filelere gitti. 0-2 42. dakikada Taylan Utku Aydın’ın sağ kanattan pasında defansın arkasına sarkan Emirhan Yiğit’in rakibini geçip sağ çaprazdan yerden vuruşunda kaleci Ertuğrul Çetin meşin yuvarlağı kurtardı. 45+1. dakikada İrfan Can Kahveci’nin sol kanattan ortasında ceza sahası içinde savunmanın uzaklaştırdığı topa penaltı noktası yakında Bartuğ Elmaz gelişine vuruşla meşin yuvarlağı ağlarla buluşturdu. 0-3 Hakemler: Kadir Sağlam, Anıl Usta, Murat Ergin Gözütok Kasımpaşa: Ali Emre Yanar, Taylan Utku Aydın, Yunus Emre Atakaya, Berkay Muratoğlu, Adnan Aktaş, Beraat Doğan Yıldız, Yaman Suakar, Yusuf İnci, Emirhan Yiğit, Sarp Yavrucu, Sinan Alkaş Yedekler: Ege Albayrak, Eren Umut Şehitoğlu, Bahtiyar Aras Özden, Serhat Akçay, Dağhan Erdoğan, Bünyamin Çetinkaya, Burak Turalı, Ömer Efe Ecin, Muhammed Ayeş, Kaan Doğan Teknik Sorumlu: Taner Yapağıcı Fenerbahçe: Ertuğrul Çetin, Mert Müldür, Çağlar Söyüncü, Yusuf Akçiçek, Bright Osayi Samuel, İrfan Can Kahveci, Bartuğ Elmaz, Sebastian Szymanski, Filip Kostic, Youssef En-Nesyri, Cenk Tosun Yedekler: İrfan Can Eğribayat, Alexander Djiku, Mert Hakan Yandaş, Edin Dzeko, Dusan Tadic, Fred, Cengiz Ünder, Levent Mercan, Sofyan Amrabat, Muharrem Cizgili Teknik Direktör: Jose Mourinho Goller: Youssef En-Nesyri (dk. 2), Yusuf Akçiçek (dk. 27), Bartuğ Elmaz (dk. 45+1) (Fenerbahçe) Sarı kart: Sarp Yavrucu (Kasımpaşa)